„Mózg w mocy hormonów”

prof. dr hab. Anna Grabowska

O tym, że hormony płciowe wpływają na zachowanie się zwierząt i człowieka wiadomo od dawna. Przywykliśmy jednak sądzić, że wpływ ten dotyczy głównie zachowań seksualnych oraz procesów, które pozostają w jakimś związku z prokreacją. Jednak nawet codzienne obserwacje wskazują, że wpływ hormonów na zachowanie może mieć znacznie szerszy charakter. Wiadomo na przykład, że reakcje kobiet ulegają fluktuacjom w zależności od fazy cyklu w jakim się one znajdują. Ostatnio coraz więcej badań wskazuje, że hormony płciowe wpływają bezpośrednio na mózg modulując przebieg procesów psychicznych a tym samym i zachowania. Działanie to określa się jako aktywizujące. Dobrym modelem do tego rodzaju badań są kobiety, u których cyklicznie następują zmiany poziomu hormonów płciowych, związane z cyklem menstruacyjnym. Pewnych dowodów dostarczają również badania kobiet, u których stosuje się hormonalne terapie zastępcze, bądź po usunięciu jajników w wieku rozrodczym, bądź w wieku postmenopauzalnym, gdy samoistnie u nich następuje zahamowanie produkcji hormonów przez jajniki. Badania dotyczą również mężczyzn, u których bada się zarówno wpływ indywidualnego zróżnicowania poziomu hormonów, wpływ fluktuacji związanych z porami dnia i roku, jak też i wpływ patologii hormonalnych.

Niektóre hormony (np. estrogeny) interesują badaczy również z punktu widzenia ich potencjalnych możliwości w zapobieganiu demencji. Coraz więcej danych wskazuje też, że estrogen może w pewnym stopniu chronić przed rozwojem choroby Alzheimera.