„Stres zjawisko - patologiczne czy fizjologiczne?”

dr hab. med. Janusz Heitzman

Wyniki badań nad stresem jakie były prowadzone w ciągu ostatnich 10 lat, a zwłaszcza te z dziedziny neurobiologii, neuroendokrynologii, patofizjologii, immunologii i genetyki oraz uwarunkowania diagnoz Zespołu Stresu Pourazowego (PTSD) i Ostrej Reakcji na Stres (ASD) podważają dotychczasowe spojrzenie na naturę stresu. Można kwestionować zarówno tzw. niespecyficzny charakter reakcji stresowej, podział na stres psychologiczny i fizjologiczny jak i istnienie tzw. eustresu (dobrego stresu). Zaczynają przeważać poglądy, że jest jeden stres, którego skutki są w równym stopniu psychologiczne co biologiczne. Stres jest zatem naturalną reakcją fizjologiczną o patologicznych konsekwencjach, którym człowiek nadaje bardziej przyjazne psychologiczne znaczenie. Przegląd wybranych aspektów zmian jakie następują w konsekwencji doznanego urazu uwidacznia, że stres jest procesem pobudzenia psychofizjologicznego, które poprzez patologiczne oddziaływanie na narząd końcowy wywołuje psychofizjologiczne reakcje stresowe (chorobę). Nie budzi wątpliwości stwierdzenie, że stres jest reakcją fizjologiczną a co więcej szkodliwą reakcją fizjologiczną. Jest fizjologicznym i patologicznym zjawiskiem, będącym odpowiedzią ustroju na bodźce i przynoszącym zagrożenie zdrowia. Równocześnie nie można zapomnieć, że przeżycie traumatycznego urazu, może stać się pozytywnym spoiwem zmieniającym i integrującym doznania afektywne, poznawcze i behawioralne.